Sık Sorulan Sorular



Bireysel Emeklilik Sistemi;kişilerin aktif çalışma yaşamları süresince yaptıkları tasarrufları uzun vadeli yatırıma yönlendirerek,emeklilik dönemlerinde yaşam standartlarını koruyabilecekleri bir gelir elde etmelerini sağlayan özel bir emeklilik sistemidir. Kişiler bu sisteme gönüllü katılarak, sosyal güvenlik sisteminin sağladığı emeklilik gelirine ek bir gelir sağlayabilmektedir.
Sistem, katkı paylarının/tasarrufların toplanması, değerlendirilmesi ve kişiye toplu para ya da maaş ödenmesi esasına dayanmaktadır.
Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu 28 Mart 2001 tarihinde kabul edilmiş, 7 Nisan 2001 tarih ve 24336 sayısı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Kanun, yayımı tarihinden 6 ay sonra 7 Ekim 2001 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 27 Ekim 2003 tarihinde ilk emeklilik planlarının tasdiki ile emeklilik şirketleri faaliyete başlamıştır.
Bireysel Emeklilik Sistemi'nin öncelikli amacı, bireylerin emekliliğe yönelik tasarruflarının yatırıma yönlendirilmesiyle emeklilik döneminde ek bir gelir sağlanmasıdır. Bireysel emeklilik böylece, aktif çalışma hayatlarının sona erdiği emeklilik döneminde kişilerin refah düzeylerini yükseltir. Sistem aynı zamanda, ekonomiye uzun vadeli kaynak yaratarak ülke kalkınmasına da katkıda bulunur.
Fiil ehliyetine sahip herkes sisteme dahil olabilir. Bireysel Emeklilik Sistemi'nde Sosyal Güvenlik Kurumu'na ilişkin bir bağlılık ya da çalışma koşulu bulunmamaktadır. Bireysel Emeklilik Sistemi, zorunlu sosyal güvenlik sisteminin tamamlayıcısı durumundadır.
Bireysel Emeklilik Sistemi; Sosyal Güvenlik Kurumunda mevcut olan sağlık hizmetleri veya diğer hizmetleri sunmamaktadır.
Hayır. Bireysel Emeklilik Sistemi'nde Sosyal Güvenlik Kurumu'na ilişkin bir bağlılık ya da çalışma koşulu bulunmamaktadır. Sosyal güvenlik kurumundan kaynaklanan haklar devam edecektir.
Bireysel Emeklilik Sistemi Türkiye'de, dünyadaki en iyi uygulamaların incelenmesiyle oluşturulan, devlet tarafından güvence altına alınmış ve örnek gösterilecek kadar iyi işleyen bir sistemdir. Şirketlerin emeklilik faaliyetleri Hazine Müsteşarlığı'nın, şirketin fonlarına, portföy yöneticilerine ve saklayıcılara ilişkin hesap ve işlemleri Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) denetimine tabidir.
Bireysel Emeklilik Sistemi'nin güvenli ve etkin biçimde işletilmesini sağlamak, katılımcıların hak ve menfaatlerini korumak amacıyla emeklilik şirketlerinin faaliyetleri Hazine Müsteşarlığı'nın günlük gözetim ve denetimine tabidir. Hazine müsteşarlığı bu görevin yürütülmesini teminen Emeklilik Gözetim Merkezini görevlendirmiştir.
4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu 17.maddesi uyarınca "Fon malvarlığı rehnedilemez, portföye ilişkin olarak yapılan işlemler haricinde teminat gösterilemez, üçüncü şahıslar tarafından haczettirilemez ve iflas masasına dahil edilemez".
Hayır. Bireysel Emeklilik Sistemi'nde vefat teminatı bulunmamaktadır. Ancak katılımcının sözleşme süresi içinde vefat etmesi durumunda, birikimleri, devlet katkısı ve getirilerinin tümü, varsa emeklilik sözleşmesinde belirtilen lehtarlara ya da kanuni varislerine ödenir.
Bireysel emeklilik hesabı açılması, hesaba katkı payı ödenmesi, ödenen katkı paylarının tercih edilen fonlarda yatırıma yönlendirilmesi ve hesapta biriken paraların hak sahiplerine ödenmesine ilişkin esas ve usuller ile tarafların bu kapsamdaki diğer hak ve yükümlülüklerini düzenleyen bir sözleşmedir.
Emeklilik sözleşmesi bireysel veya grup emeklilik sözleşmesi olarak yapılabilir. Grup emeklilik sözleşmesi gruba bağlı bireysel veya işveren grup emeklilik sözleşmesi olarak düzenlenir.
  • Bireysel emeklilik sözleşmesi: Bireysel emeklilik planına bağlı olarak şirket ile katılımcının taraf olarak yer aldığı bir sözleşmedir.
  • Gruba bağlı bireysel emeklilik sözleşmesi: Grup emeklilik planına bağlı olarak şirket ile katılımcının taraf olarak yer aldığı bir sözleşmedir.
  • İşveren grup emeklilik sözleşmesi: Bir istihdam ilişkisine dayalı olarak veya katılımcı lehine bir sponsor kuruluş ile şirket arasında imzalanan ve katılımcı adına sponsor kuruluş tarafından katkı payı ödenen bir sözleşmedir.
Bireysel Emeklilik Sistemi'ne giriş tarihinden itibaren, en az 10 yıl sistemde bulunmak ve 56 yaşını tamamlamak koşulu ile emekliliğe hak kazanılmaktadır.
Evet, sonlandırılan sözleşmeden kaynaklanan sistemde geçirilen süre kaybedilir. Sisteme giriş tarihi, halen yürürlükte olan en eski sözleşmeye göre değiştirilir.
Evet. Aynı şirketten ya da farklı şirketlerden birden fazla emeklilik sözleşmesi alma imkanı bulunmaktadır.
Katılımcı istediği kişi ya da kişileri lehtar olarak tayin edebilmektedir. Lehtar/lehtarlar sözleşmede belirtilir. Lehtarın belirlenmemiş olması ve katılımcının vefatı halinde, birikimler katılımcının kanuni mirasçılarına ödenir.
Ödenen katkı payları, şirket hesaplarına intikalini takip eden en geç ikinci iş gününde katılımcı veya varsa sponsor kuruluş tarafından belirlenen fonlar için gerekli talimatlar verilerek yatırıma yönlendirilmektedir.
Katılımcı, dilediği her zaman bireysel emeklilik hesabına düzenli katkı payı dışında da ödeme yapabilmektedir.
Katılımcıların ödeyecekleri katkı payları emeklilik şirketlerinin kurmuş oldukları fonlarda değerlendirilmektedir. Fon portföyüne alınabilecek para ve sermaye piyasası araçları şunlardır;
  • Vadeli mevduat ve katılma hesabı,
  • Borçlanma araçları, repo ve ters repo işlemleri ile ortaklık payları,
  • Kıymetli madenler, kıymetli madenlere ve gayrimenkule dayalı varlıklar,
  • Türev araç işlemleri ile varantlar,
  • Takasbank para piyasası işlemleri,
  • Yatırım fonu katılma payları,
  • Borsalarda gerçekleştirilen türev araç işlemlerinin nakit teminatları ve primleri,
  • Kira Sertifikaları,
  • Kurulca belirlenen diğer yatırım araçları.
Herhangi bir fon tercihinde bulunmayan katılımcılara plan kapsamında belirlenmiş standart fon sunulabilir. Standart fon olarak tanımlanan fon portföyünün;
  • Asgari yüzde altmışı, Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen Türk Lirası cinsinden borçlanma araçlarında, gelir ortaklığı senetlerinde veya kira sertifikalarında,
  • Azami yüzde kırkı, Türk Lirası cinsinden mevduatta katılma hesabında, ters repoda, Takasbank para piyasası işlemlerinde, borsada işlem görmesi kaydıyla bankalar veya yatırım yapılabilir seviyede derecelendirme notuna sahip olan diğer ihraççılar tarafından ihraç edilen borçlanma araçlarında, Kurul kaydında bulunan kira sertifikalarında ya da İMKB 100 endeksindeki veya İMKB katılım endeksindeki hisse senetlerinde yatırıma yönlendirilir.
  • Hisse senetlerinde değerlendirilecek tutar fon portföyünün yüzde otuzunu aşamaz. Ters repo ve Takasbank para piyasasında değerlendirilecek tutar fon portföyünün yüzde ikisini aşamaz. Müsteşarlıkça yapılanlar hariç, tek bir ihraççı tarafından ihraç edilen borçlanma araçlarına ve kira sertifikalarına fon portföyünün yüzde onundan fazlası yatırılamaz.
Katkı payları sözleşmelerde belirtilen ödeme araçları ile yapılabilir. Banka şubesine verilen hesaptan otomatik ödeme talimatı, kredi kartı gibi araçlar sıklıkla kullanılmaktadır.
Bireysel emeklilik hesabındaki birikimin ve ödenen katkı paylarının fonlar arasındaki dağılım oranları veya tutarları, bir yılda azami altı kez değiştirebilir.
Bireysel emeklilik hesabındaki birikimin ve ödenen katkı paylarının fonlar arasındaki dağılım oranları veya tutarları, bir yılda azami altı kez değiştirilebilir.
Katılımcının sistemde bulunduğu ay sayısı ile haciz, rehin veya iflas tarihinde brüt asgari ücret tutarının çarpımına karşılık gelen birikim tutarı nafaka borçları hariç olmak üzere haczedilmez, rehnedilemez ve iflas masasına dahil edilemez.
Emeklilik yatırım fonu, emeklilik için ödenen katkı paylarının yatırıma yönlendirildiği bir yatırım fonudur. Emeklilik şirketleri tarafından kurulur, portföy yönetim şirketlerince yönetilir.
Bu fonlar Bireysel Emeklilik Sistemi'ne ödenen katkı paylarının değerlendirilmesi için ve işletilmesi amacıyla özel olarak kurulur. Sadece Bireysel Emeklilik Sistemi'ne giren kişiler tarafından satın alınabilir. Emeklilik yatırım fonlarının elde etmiş olduğu kazançlara stopaj uygulanmamaktadır. Daha uzun vadeli yatırım stratejileri ile yönetilmektedir.
Hayır, tercih edilen fonlara herhangi bir asgari ve azami sınır olmaksızın yatırım yapılabilir. Bununla beraber, emeklilik planlarında hedef kitledeki katılımcıların risk getiri beklentileri doğrultusunda fonun stratejisine paralel olarak yatırım sınırlamaları bulunabilir.
Fonlar, bireysel katılımcılara yönelik olarak bireysel emeklilik yatırım fonu ve fon paylarının emeklilik sözleşmesinde tanımlanmış katılımcı, kişi ya da gruplara tahsis edildiği grup emeklilik yatırım fonu şeklinde kurulabilir. Grup emeklilik yatırım fonları; işyeri veya belirli meslek grupları bazında, sektörel bazda ve Sermaye Piyasası Kurulu'nca uygun görülmek koşulu ile fon paylarının belirli kişi ya da gruplara tahsis edilmesi suretiyle oluşturulabilir.
Katılımcı bireysel emeklilik hesaplarındaki birikimlerin ve ödediği katkı paylarının fonlar arasındaki dağılım oranlarını veya tutarlarını yılda en fazla 6 kez değiştirebilir. Bu yöndeki değişiklik talebi yazılı olarak veya şirketin çağrı merkezinden yahut şirketin internet sitesinde katılımcı adına oluşturulan güvenli sayfadan yapılır.
1 Ocak 2013 tarihinden itibaren ödenen katkı payları için devlet katkısı hesaplaması yapılmaktadır.
Evet, bir katılımcının bir takvim yılı içinde alabileceği devlet katkısı tutarı, ilgili yıla ilişkin brüt asgari ücret tutarının %25'ini geçemez. Limit hesabı katılımcı bazında yapılır.
Evet, vergi mükellefi olsun olmasın bireysel veya gruba bağlı bireysel emeklilik sözleşmesine katkı payı ödenen herkes belirlenen limitler dahilinde devlet katkısından yararlanabilmektedir.
Devlet katkısından yararlanabilmek için katkı payı ödemesi yaptıktan sonra katılımcı tarafından yapılması gereken bir işlem bulunmamaktadır. Devlet katkısı hesaplaması ödenen katkı payları üzerinden otomatik yapılmakta, katılımcının herhangi bir beyanı ya da bildirimi aranmamaktadır.
Hayır, katkı payı tahsilatının blokaj süresi sonunda nakden şirket hesaplarına intikal ettiği aya ilişkin devlet katkısı hesaplamasında dikkate alınacaktır.
Devlet katkısı tutarı, katkı payı ödeme tarihini takip eden 3 ay içinde emeklilik hesabına şirket tarafından aktarılır.
Bu durumda, katılımcı devlet katkısı hesabındaki tutarın tamamına hak kazanır. Bu tutar, katılımcı tarafından belirlenen lehtar ya da lehtarlara ödenir.
Bireysel Emeklilik Sistemi'nde (BES) yeni dönem, 1 Ocak 2013 tarihinden itibaren uygulanmaya başladı.
BES'inyeni dönemiyle birlikte "devlet katkısı" uygulaması yürürlüğe girdi. Sistemde düzenlemelerin yapılmasını sağlayan yasa; hâlihazırda sınırlı araçlara yatırım yapabilen BES fonlarının altın, gayrimenkul yatırım fonu, anapara korumalı fon gibi araçlara yatırım yapması; mesafeli satışa olanak verilmesi gibi yenilikleri de barındırıyor.
Eski sistemde BES, sadece vergi avantajından faydalanan bordrolu kesim için avantajlı bir tasarruf aracıydı. Ancak yeni dönemde, devletin teşvik uygulamaları sayesinde artık serbest meslek sahibi, çiftçi, esnaf ve ev hanımı gibi bordrolu işlerde çalışmadığı için vergi avantajından yararlanamayan kesim için de avantajlı bir yapı kazandı. Yeni sistem; katılımcılar, katılımcı adayları ve şirketler için birbirinden önemli birçok avantaj sunuyor.
Devlet katkısı, BES katılımcılarının yatırdıkları katkı payı tutarının yüzde 25'i kadar ek bir tutarın katılımcının adına açılan ayrı bir hesaba aktarılması demektir.
Devlet katkısı, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı katılımcıların vergi mükellefi olup olmadıklarına bakmaksızın, yatırdıkları katkı payına veriliyor. Katılımcının yararlanabileceği azami devlet katkısı, ilgili takvim yılı için yıllık toplam brüt asgari ücretin %25'i ile sınırlıdır.
Devlet katkısı, 1 Ocak 2013 tarihinden itibaren bireysel emeklilik katılımcılarının şirketleri tarafından açılan hesaplarına Hazine Müsteşarlığı tarafından aylık olarak yatırılmaktadır.
Yeni düzenleme ile BES'e yatırılan her katkı payının %25'i katılımcıların bireysel emeklilik hesabına devlet katkısı olarak eklenmektedir. Katılımcının yararlanabileceği azami devlet katkısı ilgili takvim yılı için, yıllık toplam brüt asgari ücretin %25'i ile sınırlıdır.
Bireysel emeklilik katılımcıları, devlet katkısından 1 Ocak 2013 tarihinden itibaren yararlanabilecek. Geçmiş dönemler için bir katkı sağlanmayacak.
Devlet katkısı, katılımcıların sistemde uzun süre kalmalarını teşvik etmek için getirilmiş, önemli bir uygulamadır. Bu yüzden sistemden erken ayrılma durumunda devlet katkısını hak etmek için de sınırlamalar getirilmiştir. 1 Ocak 2013 tarihinden sonra emeklilik sözleşmesinin sistemde geçirdiği sürenin üç yıldan altı yıla kadar olması durumunda katılımcı, devlet katkısı ve getirilerinin %15'ine, altı yıldan on yıla kadar olması durumunda %35'ine, on yıl ve daha fazla olması durumunda ise %60'ına hak kazanır. 10 yıldan fazla ve 56 yaşından sonra, yani emekliliğe hak kazandığında (ve vefat ya da maluliyet) ise devlet katkısının tamamına hak kazanır. Hesaplamalar, emeklilik sözleşmesi bazında yapılır.
Devlet katkısı, Emeklilik Gözetim Merkezi gözetiminde düzenlenmektedir. Yapılan katkı payları için emeklilik sözleşmelerine ayrı bir devlet katkısı hesabı tanımlanır ve devlet tarafından ödenecek tutar bu hesapta değerlenir. Devlet katkısı, diğer katkı payları gibi Takasbank'ta katılımcı adına saklanır ve emeklilik yatırım fonlarında değerlendirilir. Ancak devlet katkısının yatırılacağı emeklilik yatırım fonu türleri Hazine Müsteşarlığı tarafından belirlenir.
Katılımcının birden fazla sözleşmesi için devlet katkısından yararlanmada herhangi bir bildirim yapmasına gerek yoktur.
Katılımcıların tüm sözleşmeleri için yapmış olduğu katkı paylarının toplamının %25'ine denk gelen tutar, yıllık brüt asgari ücretin %25'ini geçmeyecek şekilde devlet katkısı olarak eklenir.
29 Mayıs 2012'de sistemde yer alıp 29 Haziran 2012'den sonra iki yıl içinde emeklilik sözleşmesini sonlandıran katılımcılar 31 Aralık 2014'e kadar BES'e yapacakları katkı payları için devlet katkısı alamayacaktır.
Vergi kesintisi, sadece getiriler üzerinden uygulanmaktadır.